Yapay üriner sfinkter nedir?
Yapay üriner sfinkter, idrar kanalının doğal kapanma mekanizmasının yeterince çalışmadığı durumlarda, bu görevi üstlenmek üzere vücut içine yerleştirilen bir cihazdır. Sıvı ile dolu, birbirine bağlı üç parçadan oluşur.
- Manşet: İdrar kanalının çevresine sarılır ve kanalı nazikçe sıkarak idrarın sızmasını engellemeye yardımcı olur.
- Pompa: Skrotum (testis torbası) içine yerleştirilir. Kişi idrar yapmak istediğinde bu pompayı kullanır.
- Rezervuar (basınç balonu): Karın alt bölgesine yerleştirilir ve sistemdeki sıvıyı depolayarak manşetteki basıncı düzenler.
Kimlere düşünülür?
Yapay üriner sfinkter genellikle orta–ağır düzeyde, kalıcı stres tipi idrar kaçırma yaşayan erkeklerde değerlendirilir. Bu durum en sık radikal prostatektomi sonrası idrar kaçırma şeklinde karşımıza çıkar; ancak başka nedenlere bağlı sfinkter yetersizliğinde de gündeme gelebilir.
Karar verilmeden önce genellikle iyileşme için yeterli süre beklenir ve pelvik taban egzersizleri gibi cerrahi olmayan yöntemler denenir. Kişinin el becerisi, pompayı kullanabilme yeteneği, mesane fonksiyonu ve genel sağlık durumu da değerlendirmede dikkate alınır.
İdrar kaçırmanın ne zaman kalıcı kabul edildiği ve cerrahinin ne zaman gündeme geldiği konusunda yapay üriner sfinkter ne zaman gerekir yazımız size fikir verebilir.
Nasıl çalışır?
Normal durumda manşet sıvıyla doludur ve idrar kanalını kapalı tutar. Kişi idrar yapmak istediğinde skrotumdaki pompayı birkaç kez sıkar. Bu, manşetteki sıvının rezervuara geçmesini sağlar ve manşet gevşer; böylece idrar kanalı açılır ve mesane boşaltılabilir.
Birkaç dakika içinde sıvı kendiliğinden rezervuardan manşete geri döner ve idrar kanalı yeniden kapanır. Yani kişi, idrarını ne zaman yapacağını pompa aracılığıyla kendisi kontrol eder.
Manşetin uyguladığı basınç, rezervuar tarafından belirli bir düzeyde tutulur. Bu sayede idrar kanalı, gün boyunca sürekli ve dengeli bir şekilde kapalı kalırken dokuların zarar görmemesi amaçlanır. Cihazın tüm parçaları vücudun içindedir ve dışarıdan bakıldığında görünmez.
Bu çalışma şekli, cihazı kullanacak kişinin pompayı rahatça bulup sıkabilmesini gerektirir. Bu nedenle el becerisi ve bilişsel durum, ameliyat öncesi değerlendirmenin önemli bir parçasıdır.
Ameliyat öncesi değerlendirme
Yapay üriner sfinkter kararı, kapsamlı bir değerlendirmenin ardından verilir. Üroloji uzmanınız idrar kaçırmanın ne kadar sürdüğünü, günlük ped kullanımınızı ve sızıntının hangi durumlarda arttığını ayrıntılı olarak sorgulayabilir.
Gerekli görülürse idrar akım ölçümü, mesanede kalan idrar miktarının ölçülmesi, sistoskopi (idrar kanalı ve mesanenin kamerayla incelenmesi) veya ürodinami gibi tetkikler yapılabilir. Bu incelemeler, idrar kaçırmanın gerçekten sfinkter yetersizliğinden kaynaklanıp kaynaklanmadığını ve mesanenin durumunu anlamaya yardımcı olur.
Daha önce radyoterapi almış olmak, idrar kanalında darlık bulunması veya mesane ile ilgili ek sorunlar, ameliyat planını etkileyebilir. Bu nedenle tıbbi geçmişinizi doktorunuzla eksiksiz paylaşmanız önemlidir.
Ameliyat süreci
Yapay üriner sfinkter, üroloji uzmanı tarafından anestezi altında yerleştirilir. Ameliyat öncesinde idrar yolu enfeksiyonu olup olmadığı kontrol edilir; gerekirse ek tetkikler yapılır.
Ameliyattan hemen sonra cihaz genellikle kapalı (devre dışı) konumda bırakılır. Dokuların iyileşmesi için bir süre beklendikten sonra, doktor kontrolünde cihaz etkinleştirilir ve kişiye pompanın nasıl kullanılacağı öğretilir. Bu sürelerin ne kadar olacağına cerrahınız karar verir.
Olası riskler
Her cerrahi işlemde olduğu gibi yapay üriner sfinkterin de bazı olası riskleri vardır. Bunlar genel olarak şöyle sıralanabilir:
- Enfeksiyon
- Manşetin bulunduğu bölgede doku hasarı veya aşınma (erozyon)
- Cihazın mekanik arızası
- Zamanla manşet çevresindeki dokuda incelme ve buna bağlı sızıntının yeniden başlaması
- Ek ameliyat ya da cihaz değişimi gerekebilmesi
Beklentiler
Yapay üriner sfinkter, uygun kişilerde idrar kontrolünün belirgin şekilde iyileşmesine yardımcı olabilir. Ancak her kişide tamamen kuru kalmak mümkün olmayabilir; bazı kişiler az miktarda sızıntı nedeniyle ped kullanmaya devam edebilir.
Cihaz bir mekanik sistem olduğu için uzun vadede bakım, kontrol ve gerektiğinde revizyon gerektirebilir. Gerçekçi beklentilerle karar vermek, ameliyat sonrası memnuniyeti de olumlu etkiler. Diğer cerrahi seçeneklerle karşılaştırma için erkek sling ameliyatı sayfamıza göz atabilirsiniz.
Cihazla günlük yaşam
Cihaz etkinleştirildikten sonra pompayı kullanmak çoğu kişi için kısa sürede alışkanlık haline gelir. İlk zamanlarda pompanın yerini bulmak ve doğru şekilde sıkmak biraz pratik gerektirebilir; bu süreçte doktorunuzun ekibinden destek alabilirsiniz.
Gelecekte idrar kanalından sonda takılması veya bir endoskopik işlem yapılması gerekirse, sağlık ekibinin vücudunuzda yapay üriner sfinkter bulunduğunu bilmesi çok önemlidir. Bu nedenle bu bilgiyi her sağlık başvurusunda paylaşmanız ve varsa size verilen cihaz kartını yanınızda taşımanız önerilir.
Bisiklete binmek gibi bölgeye uzun süreli baskı yapan aktiviteler konusunda doktorunuzun önerilerine uyun. Düzenli kontroller, cihazın sorunsuz çalışıp çalışmadığını izlemek açısından önemlidir.
Penil klemp ile ilişkisi
Yapay üriner sfinkter ve penil klemp birbirinin alternatifi olarak görülmemelidir. İkisi farklı amaçlara hizmet eder: Yapay sfinkter, kalıcı ve genellikle orta–ağır sfinkter yetersizliğinde hekim değerlendirmesiyle uygulanan bir cerrahi tedavidir. Penil klemp ise hafif–orta düzeydeki sızıntının günlük yönetimine yardımcı olabilecek harici bir üründür.
Penil klemp şiddetli (ağır) idrar kaçırmada kullanılmamalıdır. Hangi yaklaşımın sizin için uygun olduğuna, idrar kaçırmanın derecesi ve nedeni değerlendirildikten sonra üroloji uzmanınızla birlikte karar vermeniz gerekir. Penil klemp nedir sayfamız bu ürünlerin sınırlarını da anlatıyor.
Hafif–orta düzeyde sızıntı yaşayan ve doktorunun uygun gördüğü kişiler için Almanya'da üretilen Prosecca Penil Klemp, cerrahi olmayan ve istenildiğinde çıkarılabilen bir seçenek olarak değerlendirilebilir.